Manifesto:

Mimarlık disiplini çeşitleniyor gibi görünse de aslında süregiden bir plan izliyor, diyebiliriz. Bu deyişte "Plan A" nedir? İlksel mimarlık pratiklerini, lonca sistemlerini, Rönesans accademia'larını, Fransız Academie'lerini, hatta 100. yılını kutladığımız Bauhaus'u bile birlikte okuyabileceğimiz küresel bir akıntı. Bu akıntı çok çeşitli ve güçlü kaynaklardan besleniyor: bir yanda mimarlık bilgisinin değişen paradigmaları, kuram-uygulama ikiliği, mesleği öğrenme ve icra etme üzerine düzenlemeler; diğer yanda tarihsel üretim sıçramaları, kapitalist ekonomipolitik, tüketim davranışları ve gündelik hayat değerleri.

Bu akıntının yerine niçin bir alternatif koymuyoruz? Çünkü buna karşı gelmek, müdahale etmek veya yön vermek üzere çıkışlarda bulunan bütün bu mimarlık okullarının süreç içinde bu kaynaklarca aşındırıldığını gördük. Önereceğimiz bir alternatif, Plan A'nın yerini doldurmayabilir ya da, daha kötüsü, doldurabilir ve yeni bir Plan A olur. Oysa biz Plan B'nin peşindeyiz: akıntıya karşı.

Sürekli bir akıntıya-karşılık hâli: Türbülans. Korkulacak bir şey mi? Belki. "Konfor"u bozar mı? Kesinlikle. Akıntıdaki aracımızı, dengemizi, yolculuğumuzu alt üst eder; ama akıntı için bir rutindir. Akıntı var olduğu sürece bu ani değişimler hep olmuştur ve olmaya da devam edecektir. Türbülans riski her zaman vardır. Önceden haber alınabilir, sürpriz bir şekilde de ortaya çıkabilir. Akıntının kendisi, içsel ve dışsal etkiler türbülansı kaçınılmaz kılar ve bu beklenen bir durumdur. Kurumlar bu olaydan yapısal bir hasar almadan çıkmak üzere tasarlandıkları için endişeye mahal yok. Kemeri sıkı sıkıya bağlı öğrenciler için de değişen hiçbir şey olmayacak, varmak üzere yola çıktıkları yere varacaklar. Unutulmaz bir yol tecrübesine açık olan öğrenciler için ise egemen akıntıyı tersine döndürmeyen türbülansların girişim deneyi (1), bizimki. Öyleyse aslında akıntıya karşı değil, cahil hocaların (2) geçici otonom bölgeler (3) yaratma cesareti (4) bulduğu bir baştan çıkarma (5) oyunu içinde, akıntıya paralel bir mimarlık okulu.

Mimarlık disiplininin (6) ivmelenen tüketim kültürüyle (7) ve mekânlarıyla (8) bütünleşik (9) sürekliliği üzerine tartışırken aslında bir mimarlık okulu kurmaya olmaya başladığımızı fark ettik. Değişim değerini (10) önceliksiz bıraktığımız bu süreç tam da “klişelere yönelik eleştirel mesafeler” üretmemize sebep olan bir alternatif arza göz kırpıyordu. Bu noktada nerede ve ne zaman sorularının yanıtını birbirinden bağımsız düşünemedik: Öğrenmenin (11) biçimsel olmayan (12) yolları, sürekliliklerini gönüllü zaman-mekân esnekliklerine borçlu (13). Öyleyse bizim okulumuz, bitimsiz çeşitlemelere olanak sağlayan basit ve açık bir nazım planı çekirdeğinden filizleniyor.

Türbülans: Akıntıya paralel bir mimarlık okulu, kurumsallaşmış bir yeri ve programı haiz değildir. Katı olan her şeyin buharlaştığı (14) bu zaman-mekân sıkışması (15) içinde sabitliğin sürekliliğine inanmıyor, bu basamaksız ve düzenler üstü okulun her öğrenme döneminde kendini oluşturan öğrencileriyle yeniden biçim bulmasını öneriyoruz. Bilgiye erişimin hem bu kadar kolay hem de bu kadar zor olduğu 21. Yüzyıl Türkiye’sinde öğrencilerin bireysel donanımlarını, Bologna (16) gibi aynılaştırma süreçlerinin tam karşısına özgün meraklarıyla konumlandırmalarına olanak sağlayan gönüllü yollar açıyoruz. Her öğrenim döneminde akıntı, bağlam ve eylemsellik üzerine sorgulamalarını yapan öğrencilerin kendi sorunlarını yer ve zaman bağlamında saptayarak bir çalışma rotası ve program ürettikleri bu disiplinler ötesi mimarlık okulunda sürekliliği olan tek şey okulun kendisi.

Türbülans Mimarlık Okulu

• Örgün mimarlık lisans programı dönemlerinin dışında gerçekleşir.

• Öğreten ve öğrenen ikiliği yoktur, farklı bilgi alanları vardır.

• Mimarlık öğrenmek isteyen tüm reşit bireylere açıktır, gönüllülük esastır.

• Öğrenim kesintili, esnek, (böylece) sürekli dönemler halinde gerçekleşir.

• Katılımcılar sonraki akıntıyı, bağlamı ve okul mimarlarını (OM) belirler.

• OM, bir dönemin bitişiyle ötekinin başlangıcı arasında süreçten sorumludur.

• DM, sonraki dönemin yerini, zamanını ve programını belirler.

• Başvurular açık duyuruyla alınır.

• Dönem boyunca süreçten tüm katılımcılar sorumludur.

Dipnotlar:

(1) Su dalgası, ışık ve kuantum fiziğinde konuya ilişkin sayısız çalışma mevcut.

(2) Jacques Ranciere, Cahil Hoca: Zihinsel Özgürleşme Üstüne Beş Ders (çev. Savaş Kılıç), Metis, 2019.

(3) Hakim Bey, T.A.Z.: The Temporary Autonomous Zone, Ontological Anarchy, Poetic Terrorism, 1985.

(4) Rollo May, Yaratma Cesareti (çev. Alper Oysal), Metis, 2019.

(5) Jean Baudrillard, Baştan Çıkarma Üzerine (çev. Ayşegül Sönmezay), Ayrıntı, 2014.

(6) Spiro Kostof, The Architect: Chapters in the History of the Profession, Oxford University Press, 1977; Andrzej Piotrowski and Julia Williams Robinson, Discipline of Architecture, University of Minnesota Press, 2001; Francis Duffy and Les Hutton. Architectural Knowledge: The Idea of a Profession. Routledge, 1998.

(7) Yavuz Odabaşı, Tüketim Kültürü: Yetinen Toplumdan Tüketen Topluma, Aura, 2017.

(8) John Urry, Mekânları Tüketmek (çev. Rahmi Öğdül), Ayrıntı, 1999; Henri Lefebvre, The Production of Space, Blackwell, 1991.

(9) Manfredo Tafuri, Architecture and Utopia: Design and Capitalist Development, MIT Press, 1976.

(10) Karl Marx, Kapital: Kapitalist Üretimin Eleştirel Bir Tahlili (çev. Alaattin Bilgi), sol, 2011.

(11) Michael F. McTear, Understanding Cognitive Science, John Wiley & Sons, 1988; John Dewey, Experience and Education, Simon & Schuster, 1997.

(12) Formal, nonformal, informal ve diğer öğrenme biçimleri için bkz. “International Standard Classification of Education ISCED 2011,” UNESCO Institute for Statistics, 2012.

(13) Bkz. EASA, MEDS, UMÖB gibi mimarlık öğrenci inisiyatifleri.

(14) Marshall Berman, Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor: Modernite Deneyimi, İletişim, 2012.

(15) David Harvey, “Time-Space Compression and the Postmodern Condition,” The Condition of Modernity: An Enquiry into the Origins of Cultural Change, 284-307, Blackwell, 1989.

(16) European Commission, “The Bologna Process and the European Higher Education Area,” https://ec.europa.eu/education/policies/higher-education/bologna-process-and-european-higher-education-area_en

©2020, Türbülans | Akıntıya Paralel Bir Mimarlık Okulu "2019 YTONG Mimari Fikir Yarışması" için kurgulanmış olup, gerçek bir kurum değildir. Bir mimarlık eğitimi programı için geliştirilmiş bir proje fikridir.